Dit is het enige moment dat ik de vleugels van de duiven op de Dam kan horen klapperen. Met 20.000 mensen staan we op het grote plein en zijn we allemaal even stil.

Het bekendste plein van Amsterdam bruist altijd. Het getinkel van de tram wordt afgewisseld door rinkelende fietsbellen en het sluitergeluid van selfiesticks. Op de Dam is het nooit stil. Behalve op 4 mei om 20.00 uur op Nationale Dodenherdenking.

halfstok

Om half zes loop ik vanaf het station naar de Dam. De eerste bezoekers zitten al langs de hekken, waarmee het wandelpad van de Nieuwe Kerk naar het Nationaal Monument is afgebakend. Het plan is om eerst ergens een hapje te eten. Maar zo te zien wordt het snel drukker. Ik haal een salade bij Albert Heijn, zoek een plekje langs het hek en eet daar mijn avondmaal.

Eten op de Dam

Op het grote televisiescherm zie ik hoe de Dam achter mij langzaam volloopt. Ik heb een goede plek bemachtigd. Vanaf hier zie ik net de plek waar de kransen gelegd worden.

De Dam is in tweeën gesplitst. Wil je vanaf het Rokin naar het station, dan moet je helemaal omlopen. De meeste toeristen weten niet wat ze overkomt en kijken verdwaald om zich heen. Hoe moeten ze nu bij het station komen? “How do I get to the Krasnapolsky?” Vraagt een toerist aan een politieagent die het hek streng bewaakt. “Dan moe-je er gewoon effe omheen lopen,” antwoordt hij stug. Ik moet er even om lachen.

Politie De Dam

Om zeven uur begint de officiële ceremonie. Op het grote scherm voor mij kijk ik mee met wat er in de Nieuwe Kerk gebeurt. De klanken van het vrouwenkoor doordringen mijn hele lijf. Van rechts zie ik een stille tocht aan komen lopen. De hekken worden geopend en het lege pad voor mij stroomt in enkele seconden vol met honderden mensen: weg perfect uitzicht. Een meisje achter mij vraagt hoe lang ik hier al sta. “Bijna twee uur,” antwoord ik haar. Ze lacht. “Rot voor je.”

Voor..
Voor..
Na..
Na..


Op het grote scherm zie ik dat Koning Willem-Alexander en koningin Máxima de eerste krans leggen. Dan klinkt het bekende trompetsignaal over de Dam. Het geroezemoes verstomt. De stilte is zo intens dat ik een brok in mijn keel krijg. Ik denk aan mijn opa en oma, die beiden de oorlog zo bewust hebben ervaren. Hun hele verdere leven was getekend door wat zij hebben meegemaakt. Ik was nog te jong om hun verhalen te waarderen. Wat verdrietig dat ik het nu niet meer kan vragen.

Scherm De Dam

De Dam

De stilte wordt verbroken door het gedicht van Isa Hamerlinck, die daar dapper haar mooie woorden deelt met 20.000 mensen en nog eens drie miljoen kijkers thuis.

Na de laatste kranslegging ga ik door naar Theater na de Dam. Op meer dan zestig locaties in heel Nederland spelen voorstellingen die iets vertellen over de oorlog. Ik ga naar de voorstelling ‘Dank zij de oorlog’ van Tomer Pawlicki in Vlaams Cultuurhuis Brakke Grond. In een monoloog van een uur vraagt hij zich af of de oorlog ook ergens goed voor is geweest. Hij stelt dat hij niet geboren zou zijn zonder de oorlog. Zijn ouders hadden elkaar nooit ontmoet als zijn grootvader niet was ondergedoken op de boerderij waar zijn grootmoeder woonde. Hij bekijkt zijn vraagstuk vanuit verschillende perspectieven. Zijn oma zal het nooit eens zijn met zijn conclusie. “Ondanks de oorlog ben jij geboren.” Zegt zij.

Theater Na de Dam

Wil je volgend jaar ook naar Dodenherdenking op de Dam? Lees dan eerst mijn tips:

  • Als je de ceremonie goed wil zien kun je het beste dichtbij het grote scherm gaan staan, of gewoon thuis op de bank kijken. Maar dan mis je natuurlijk wel het indrukwekkende gevoel van de intense stilte op de Dam.
  • Er zijn maar een paar plekken langs het hek waar je echt wat kunt zien. Daarvoor moet je ruim op tijd komen. De eerste bezoekers verzamelen zich al vroeg in middag voor het beste plekje. Even weglopen om wat te eten zit er niet in. Neem dus zelf wat mee.
  • De Dam is in tweeën gedeeld. Het is flink omlopen om van de ene kant naar de andere te komen. Als je mensen ontmoet op de Dam, spreek dan van tevoren goed af aan welke kant je met elkaar afspreekt.
  • Zet je telefoon uit. Je wilt niet 20.000 boze mensen om je heen hebben als je om 20.00 uur een Facebookmelding binnen krijgt.

Reacties

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

*

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.